A Critical Analysis of the Syntactic Variants of Mā al-Zāʾidah (Redundant Mā) in the Holy Qur’an

Document Type : Original Article

Authors

1 PhD Candidate in Arabic Language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran

2 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, University of Tehran, Tehran, Iran

10.22081/jrla.2025.70087.1398

Abstract

Divine speech is free from the presence of meaningless or superfluous particles, as such redundancy would contradict the elevated level of eloquence and rhetorical perfection of the Holy Qur’an. However, the attribution of redundancy to certain particles does not imply that they are futile or void of meaning; rather, in verses containing mā al-zāʾidah, semantic and functional values are added to the expression, thereby enhancing its meaning. From a syntactic perspective, these particles have no grammatical function or inflectional effect, which may explain why they are described as “redundant”. Classical exegetical and grammatical sources have identified various reasons for the occurrence of redundant mā in numerous Qur’anic verses, and in many cases, this interpretation is widely accepted among grammarians and exegetes. Nevertheless, in some verses, due to variant readings or the possibility of different syntactic analyses, disagreement arises regarding whether mā is redundant, relative (mawsūlah), or infinitive (maṣdariyyah). In such verses, divergent views are also expressed concerning the reasons and functions of redundancy. Using a descriptive–analytical approach and relying on library-based research, the present study examines these disputed verses and analyzes the syntactic and semantic implications of mā al-zāʾidah in the Holy Qur’an.

Keywords

Main Subjects

References

  1. قرآن کریم

    1. ابن أبی‌جامع، علی بن حسین. (1413ق). الوجیز فى تفسیر القرآن العزیز، به اهتمام مالک مهدوی، قم: دار القرآن الکریم.
    2. ابن‌انباری، عبدالرحمن بن محمد. (1362ق). البیان فی غریب اعراب القرآن، قم: مؤسسة دار الهجره.
    3. ابن‌خالویه، حسین بن أحمد. (1413ق). اعراب القراءات السبع و عللها، قاهره: مکتبة الخانجی.
    4. ابن‌عاشور، محمدطاهر. (1420ق). التحریر والتنویر المعروف بتفسیر ابن‌عاشور، لبنان: مؤسسة التاریخ العربی.
    5. ابن‌عربی، محمد بن علی. (1422ق). تفسیر ابن‌عربی (تأویلات عبد الرزاق)، به اهتمام سمیر مصطفی رباب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    6. ابن‌عطیه، عبدالحق بن غالب. (1422ق). المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، به اهتمام محمد عبدالسلام عبدالشافى، بیروت: دار الکتب منشورات محمد علی بیضون.
    7. اصفهانی، سید مرتضی. (1390ق). کاوشهای نحوی و ادبی، شرح کامل مغنی اللبیب، چاپ دوم، قم: انتشارات دارالفکر.
    8. ابوحیان، محمدبن یوسف. (1420ق). البحر المحیط فی التفسیر، بیروت: دار الفکر،.
    9. ابو الفتوح رازی، حسین بن علی. (1408ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، به اهتمام محمدمهدی ناصر، محمدجعفر یاحقی، مشهد مقدس: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
    10. آلوسی، محمودبن عبدالله. (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، به اهتمام عطیه علی عبدالباری، بیروت: دار الکتاب العلمیه منشورات محمدعلی بیضون.
    11. بدیع یعقوب، دکتر امین. (1384ق). موسوعة النحو و الصرف و الاعراب، سعید بن جبیر.
    12. بیضاوی، عبدالله بن عمر. (1418ق). انوار التنزیل و أسرار التأویل، بیروت: دار إحیاء التراث العربى.
    13. ثعلبی، احمدبن محمد. (1422ق). الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی، به اهتمام ابن‌عاشور ابی‌محمد، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    14. حائری طهرانی، علی. (1238). مقتنیات الدرر، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    15. خطیب، عبدالکریم. (1424). التفسیر القرآن للقرآن، بیروت: دار الفکر العربی.
    16. خطیب شربینی، محمدبن أحمد. (1425ق). تفسیر الخطیب الشربینی المسمی السراج المنیر، به اهتمام ابراهیم شمس‌الدین، بیروت: دار الکتب العلمیه علی بیضون.
    17. درویش، محی‌الدین. (1415ق). اعراب القرآن و بیانه، چاپ چهارم، سوریه: دارالارشاد للشئون الجامعیه.
    18. زحیلی، وهبه. (1410ق). التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج، دمشق: دار الفکر.
    19. زرکشی، محمدبن بهادر. (1376ق). البرهان فی علوم القرآن، به اهتمام محمد ابوالفضل ابراهیم دار احیاء الکتب العربیه.
    20. زمخشری، محمود بن عمر. (1407ق). الکشاف عن حقائق التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، حسین أحمد مصطفی، لبنان: دار الکتاب البری.
    21. زمخشری، محمود بن عمر. (2004م). المفصّل فی علم العربیه، به اهتمام دکتر فخر صالح قداره، عمان: دار عمار.
    22. السامرایی، دکتر فاضل صالح. (1420ق). معانی النحو، دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
    23. سمین، احمدبن یوسف. (1414ق). الدر المصون فی علوم الکتاب المکنون، به اهتمام احمد محمد صیره، لبنان: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد بیضون.
    24. طباطبایی، محمدحسین. (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، بیروت: مؤسسة الاعلمی المطبوعات.
    25. طبرانی، سلیمان بن احمد. (2008م). التفسیر الکبیر تفسیر القرآن العظیم، اردن: دار الکتاب الثقافی.
    26. طبرسی، فضل‌بن حسن. (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، به اهتمام فضل‌الله یزدی‌طباطبائی، هاشم رسولی، تهران: ناصرخسرو.
    27. طبرسی، فضل بن حسن. (1412ق). تفسیر جوامع الجامع، به اهتمام ابوالقاسم گرجی، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
    28. طبری، محمدبن جریر. (1412ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن تفسیر الطبری، بیروت: دار المعرفة.
    29. طوسی، محمدبن حسن. (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، به اهتمام أحمد حبیب عاملی، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    30. عکبری، عبدالدین حسین. (1419ق). التبیان فی اعراب القرآن، ریاض عربستان: بیت الافکار الدولیه.
    31. علوان، عبدالله بن ناصح. (1427ق). إعراب القرآن الکریم، به اهتمام ابراهیم بن محمد عبد محمد، چاپ چهارم، مصر طنطا: دار الصحابة للتراث.
    32. عضیمه، محمد عبدالخالق. (1401ق)، دراسات لأسلوب القرآن الکریم، قاهره: دار الحدیث.
    33. فخررازی، محمدبن عمر. (1420). التفسیر الکبیر مفاتیح الغیب، چاپ سوم، لبنان بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    34. فراء، یحیی بن زیاد. (1980م). معانی القرآن (فراء) به اهتمام احمد یوسف نجاتی، محمدعلی نجار، چاپ دوم، مصر قاهره: الهیئة المصریة العامة الکتاب.
    35. فیضی، ابوالفیض بن مبارک. (1417). سواطع الإلهام فی تفسیر کلام الملک العلام، قم: دار المنار.
    36. قمی‌مشهدی، محمدبن محمدرضا. (1386ق). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، به اهتمام درگاهی حسین، وزارت فرهنگ و ارشاد، تهران.
    37. کاشانی، فتح‌الله بن شکرالله. (1336ق). منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    38. قرطبی، محمد بن أحمد. (1364ق). الجامع الأحکام القرآن، تهران: ناصر خسرو.
    39. کرباسی، محمدجعفر. (1433ق). اعراب القرآن، لبنان بیروت: دار و مکتبة الهلال.
    40. نحاس، احمدبن محمد. (1421ق). اعراب القرآن نحاس، لبنان بیروت: دار الکتب العلمیه، منشورات محمد علی بیضون.
    41. نظام الأعرج، حسن بن محمد. (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، به اهتمام زکریا عمیرات، لبنان بیروت: دار الکتب العلمیه منشورات محمد علی بیضون.
    42. سایت معارف قرآنی، آیت‌الله معرفت، قراء و قراءات سبع از کتاب علوم قرآنی، ۲۲/ ۱۲/ ۱۴۰۱.

Files

History

  • Receive Date: 16 October 2024
  • Accept Date: 29 May 2025
  • Publish Date: 21 March 2025

Share

How to cite

Statistics