گفتمان پدیدهای زبانی است که در اثر ارتباط تولید میشود و نوع آن متأثر از موقعیت اجتماعی است. بنابراین، در تحلیل گفتمان، رابطۀ زبان و ایدئولوژی رابطهای دو سویه است و در ورای ظاهر گفتمان، معانی زیادی قابل دستیابی است. بسترهای حاکم و شرایط محیطی در کنار افکار و ایدئولوژی گوینده میتواند نقش بسزایی را در شکلگیری یک گفتمان تأثیرگذار ایفا نماید. نظریۀ ون دایک، یکی از مشهورترین نظریههای تحلیل گفتمان بهشمار میرود که ضمن بیان رابطۀ میان ملاکهای درونی و برونی متن، قدرت مسلّط جامعهای را که اثر ادبی در آن شکل گرفته، از طریق سه محور توصیف، تفسیر و تبیین مورد کنکاش قرار میدهد. در این پژوهش، کوشش شده با توجه به کاربرد زبان و برقراری ارتباط میان باورها (شناخت) و تعامل در موقعیتهای اجتماعی که در مضمون خطبههای امام علی (ع) و دختر گرامیشان حضرت زینب (س) وجود دارد، به رفتارشناسی مردم کوفه و خصلت آنان که موجب شکلگیری این گفتمان گردیده، اشاره شود. پژوهش حاضر با روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و نیز با استفاده از رویکردهای زبانی در تحلیل گفتمان، به تحلیل تطبیقی خطبۀ حضرت زینب (س) با خطبههای امام همام میپردازد. پربسامدترین ابزار زبانی که در برجستهسازی نفاق و مکر و حیله کوفیان در خطبههای امام علی (ع) و دختر گرامیشان حضرت زینب (س) دیده میشود در زمینههای بینامتنیت قرآنی و استعاره تمثیلیه و تشبیه، تجلی یافته است.
آقائی, مهرداد و مجرد اروجعلی لو, مرضیه . (1404). گفتمانشناسی کلام زینب (س) با الهامپذیری از قرآن کریم و نهجالبلاغه به روش گفتمانی ون دایک. مطالعات ادبی متون اسلامی, 10(27), -. doi: 10.22081/jrla.2025.71262.1402
MLA
آقائی, مهرداد , و مجرد اروجعلی لو, مرضیه . "گفتمانشناسی کلام زینب (س) با الهامپذیری از قرآن کریم و نهجالبلاغه به روش گفتمانی ون دایک", مطالعات ادبی متون اسلامی, 10, 27, 1404, -. doi: 10.22081/jrla.2025.71262.1402
HARVARD
آقائی, مهرداد, مجرد اروجعلی لو, مرضیه. (1404). 'گفتمانشناسی کلام زینب (س) با الهامپذیری از قرآن کریم و نهجالبلاغه به روش گفتمانی ون دایک', مطالعات ادبی متون اسلامی, 10(27), pp. -. doi: 10.22081/jrla.2025.71262.1402
CHICAGO
مهرداد آقائی و مرضیه مجرد اروجعلی لو, "گفتمانشناسی کلام زینب (س) با الهامپذیری از قرآن کریم و نهجالبلاغه به روش گفتمانی ون دایک," مطالعات ادبی متون اسلامی, 10 27 (1404): -, doi: 10.22081/jrla.2025.71262.1402
VANCOUVER
آقائی, مهرداد, مجرد اروجعلی لو, مرضیه. گفتمانشناسی کلام زینب (س) با الهامپذیری از قرآن کریم و نهجالبلاغه به روش گفتمانی ون دایک. مطالعات ادبی متون اسلامی, 1404; 10(27): -. doi: 10.22081/jrla.2025.71262.1402
)