تحقیق در چگونگی بازتاب حدیث کساء در شعر فارسی به دو روایت امّ‌سلمه و جابر انصاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پسادکتری ادبیات فارسی از پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

حدیث کساء  ازجمله روایات معتبر و متواتر در منابع شیعه و اهل‌سنت است که درباره ماجرای قرارگرفتن حضرت علی و حضرت زهرا و حَسنین: در زیر عبای پیامبر اکرم(ص) نقل شده است. ازجمله راویان، ام‌ّسلمه است که اعتبار بیشتری نسبت به روایت جابر انصاری دارد. درباره مکان این رویداد و نیز ارتباط آن با ماجرای مباهله در برخی از منابع اختلاف‌نظر وجود دارد. ازآنجاکه روایت کساء در شعر فارسی بازتاب گسترده‌ای داشته است، این مقاله با روش توصیفی – تحلیلی، سعی دارد ضمن اشاره به گستره و قدمت پرداختن به روایت حدیث کساء در شعر فارسی، روشن کند که کدام روایت از حدیث کساء نمودِ بیشتری در اشعار دارد. در این بررسی روشن می‌شود که این روایت به دو شکلِ تلمیح و ترجمۀ منظوم در شعر فارسی از قرن پنجم به بعد بازتاب داشته است. همچنین همه ترجمۀ سروده‌هایی که در این بررسی یافت شد، روایت جابر انصاری را نقل کرده‌اند که قدیمی‌ترین سند آن به قرن دهم باز می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. قرآن کریم

    1. جویا تبریزی، دارابیگ. (1337). کلیات جویا تبریزی. به کوشش محمد باقر. پاکستان: دانشگاه پنجاب.
    2. حسنی، علی. (1397). «علل و زمینه‌های پذیرش ولادت امام مهدی از سوی عده‌ای از دانشمندان اهل‌سنت». مشرق موعود. سال12. شماره1.
    3. صامت‌بروجردی، محمدباقر. (۱۳۹۴). کلیات دوازده جلدی (صامت) در مناقب و مدایح و مصائب و مراثی ائمه معصومین:. ۱۲ج. تهران: اسلامیه.
    4. طباطبایی، محمدحسین. (1374). ترجمه تفسیر المیزان (20 جلد). قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    5. عسکری، سید مرتضی. (1387). حدیث کساء در کتب معتبر مکتب اهل‌بیت و مکتب خلفا. ترجمه محمدجواد کرمی.قم: تبیان.
    6. عطار، محمدبن ابراهیم و حاتمی تفرشی، تقی. (بی‌تا). مظهرالعجایب. ۱ ج. تهران: کتابفروشی اسلامیه.
    7. غروی اصفهانی، محمدحسین. (1395). کلیات دیوان کمپانی. قم: نشر آبانه.
    8. فروزانفر، بدیع‌الزمان. بابایی، پرویز و سنایی، مجدود بن آدم. (۱۳۸۱). دیوان حکیم سنایی غزنوی براساس معتبرترین نسخه‌ها. تهران: نشر آزادمهر.
    9. محمدزاده، مرضیه. (۱۳۸۶). دانشنامه‌ شعر عاشورایی. ۲ج. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. سازمان چاپ و انتشارات.
    10. محمدی‌ری‌شهری، محمد. آژیر، حمیدرضا. شیخی، حمیدرضا و جمعی از پژوهشگران. (۱۳۹۱). دانشنامه قرآن و حدیث. ۱۶ج. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث. سازمان چاپ و نشر.
    11. منصوری، محمدهادی. آمنه، قریب‌دوست. (1401). «اعتبارسنجی حدیث کساء به روایت فاطمه زهرا3». دو فصلنامه علمی حدیث پژوهی. سال 14. شماره 27.
    12. نزّاری‌قهستانی، شمس­الدین. (1373). دیوان حکیم نزّاری‌قهستانی. به کوشش مظاهر مصفّا. تهران: صدوق.
    13. وفایی‌شوشتری، فتح‌الله بن حسن. (1399). دیوان وفایی‌شوشتری. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای اصفهان.
    14. ویکی فقه. ذیل «حدیث کساء» بازیابی‌شده در 18/3/1403.