بازتاب طرحواره‌های تصویری واژه سبیل در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان و ادبیات عربی،دانشگاه بوعلی سینا

10.22081/jrla.2026.73694.1420

چکیده

کلمات کلیدی: طرحواره‌های تصویری، جانسون، قرآن کریم، سبیل
واژه‌ها پنجره‌هایی هستند که به جهان معنا گشوده می‌شوند. هر کلمه تصویری می آفریند و هر تصویر، راهی به سوی تجربه ای تازه می‌گشاید. قرآن کریم، با زبان خویش نه تنها مفاهیم را بیان می‌کند، بلکه مخاطب را در مسیر هدایت و ضلالت با تجربه ای زیسته فرا می‌خواند.
این مقاله با تکیه بر نظریه طرحواره های تصویری جانسون، کاربرد واژه سبیل در قرآن را بررسی می‌کند. تحلیل آیات منتخب نشان می‌دهد که سبیل با سه طرحواره بنیادین حرکتی، قدرتی و حجمی پیوند دارد. در طرحواره حرکتی، واژه سبیل، بازتاب دهنده حرکت پویای انسان به سوی مقصدی متعالی یا تباه کننده و گمراه کننده است، در طرحواره قدرتی واژه سبیل، نیرو‌های هدایت و گمراهی در تقابل قرار می‌گیرند. در طرحواره حجمی، سبیل به مثابه فضایی گشوده تصویر می‌شود؛. این مطالعه، افق‌های تازه‌ای برای فهم زیبایی شناسی و کارکرد شناختی واژگان قرآنی می‌گشاید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات